İçeriğe atla
tarih.iskilip.com
KRONOLOJİK ŞEHİR TARİHİ

Asklepios'un şehrinden İskilip'e: 5.000 yıllık hikâye

Her dönem kaynak gösterilerek yazıldı; çelişkili bilgiler ve doğrulanamayan rivayetler açıkça işaretlendi. Katkı vermek isteyen herkes kaynak önerebilir.

MÖ ~3000Bölgede ilk yerleşim izleriBölgeye yerleşimin MÖ 3000'lere, Hatti dönemine uzandığı düşünülür; İskila adlı yerleşimin erken Hatti kültür alanı içinde olduğu ileri sürülür. Kesinleşmiş kazı verisi bulunmadığından bu tarihlendirme tahminidir.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2] [3]
MÖ 900-700Paflagonya toprağıHitit İmparatorluğu'nun yıkılmasının ardından bölgede Paflagonlar etkin oldu; İskilip, Homeros'un İlyada'da andığı Paflagonya bölgesinin parçası olarak anıldı.
Detaylı oku →Kaynak: [1]
MÖ 2. yy - MS 2. yyKaya mezarları oyuluyorKentin en somut antik kalıntıları olan, kale eteklerine oyulmuş 6 kaya mezarı (A-F) akademik incelemeye göre Geç Helenistik-Roma dönemine aittir.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2] [3]
527-717Helenopontus'un üç kentinden biriI. Iustinianus döneminde İskilip, Bizans'ın Helenopontus eyaletine bağlandı ve eyaletin üç önemli yerleşiminden biri sayıldı; kent yaklaşık bin yıl Bizans idaresinde kaldı.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2] [3]
~1074-1075Danişmendli fethiMalazgirt Zaferi'nin ardından bölgede Türk yerleşimi başladı; İskilip, Danişmendli Emir Ahmed Gazi tarafından fethedildi.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2]
1258-1272İlim şehrinin ilk kütüphaneleriTürkiye'nin en eski kütüphane geleneklerinden biri İskilip'tedir: Hacebey Kütüphanesi 1258'de, Cece Bey Kütüphanesi 1272'de kuruldu.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2]
1391Kırkdilim Savaşı ve el değiştiren kentYıldırım Bayezid'in Kadı Burhaneddin harekâtında kent birkaç kez el değiştirdi; Kırkdilim Savaşı'nda Şehzade Ertuğrul hayatını kaybetti.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2]
1395Osmanlı yönetimine katılışİskilip 1395'te kesin olarak Osmanlı yönetimine girdi; uzun yüzyıllar Kastamonu livasına bağlı bir kaza olarak yönetildi.
Detaylı oku →Kaynak: [1]
15.-16. yüzyılİlim yuvası: Akşemseddin'den Ebussuud'aAkşemseddin Evlik köyünde irşad etti; Şeyh Yavsi 'Hünkâr Şeyhi' oldu; oğlu Ebussuud Efendi 28 yıl şeyhülislâmlık yaptı.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2] [3] [4]
1509'Küçük Kıyamet' depremiKuzey Anadolu Fayı'na yakın kent, 1509 'Küçük Kıyamet' depreminde büyük hasar gördü ve yeniden inşa edildi.
Detaylı oku →Kaynak: [1]
17. yüzyılEvliya Çelebi İskilip'teEvliya Çelebi, Seyahatnâme'sinde İskilip'i '150 akçelik şerif kaza' olarak kaydetti; azametli kalesini ve âlimlerinin çokluğunu anlattı.
Detaylı oku →Kaynak: [1]
1872-189419. yüzyıl: Çorum Sancağı'na bağlanış1872'de belediye kuruldu; 1894'te Yedi Sekiz Hasan Paşa'nın çabasıyla kent Çorum Sancağı'na bağlandı.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2]
1919-1926Milli Mücadele ve Cumhuriyet'e geçişİlçe işgale uğramadı; Halil Rıfat Arıncı İstiklal Madalyası aldı. İskilipli Âtıf Hoca 1926'da idam edildi; değerlendirmesi bugün de tartışmalıdır.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2] [3]
1935-1990Okullar, türküler, ayrılan ilçeler1935'te ilk ortaokul, 1968'de lise açıldı; 1939'da türküler derlendi, 1945'te TDK sözlüğüne 2000'i aşkın kelime kazandırıldı.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2]
Bugün28.817 nüfuslu açık hava müzesi14 mahalle ve 64 köyüyle İskilip; tarımı, coğrafi işaretli 10 ürünü, yaşayan el sanatları ve ayakkabı sanayii ile kentsel arkeolojik sit dokusunu taşıyor.
Detaylı oku →Kaynak: [1] [2] [3]

İskilip'in yetiştirdikleri

Akşemseddin1390-1459Fatih'in hocası; Evlik köyünde çivisiz ahşap cami yaptırdı.
Şeyh Muhyiddin Yavsiö. 1514"Hünkâr Şeyhi"; türbesi İskilip'te, kendi adını taşıyan camide.
Ebussuud Efendi1490-1574Kanuni'nin şeyhülislâmı; 28 yıl makamda kaldı.
İskilipli Âtıf Hoca1875-1926Âlim; 1926'da idam edildi. Tarafsız anlatım esas alınır.
TAŞA YAZILMIŞ TARİH

Kronolojinin mekânları

Yukarıdaki dönemlerin her biri kentte bir iz bıraktı: Helenistik-Roma çağı kaya mezarlarını, Bizans ve Türk yüzyılları kaleyi, Osmanlı ilim geleneği camileri, külliyeleri ve arastaları. Her yapının uzun anlatımını — mimarisi, hikâyesi ve kaynaklarıyla — kendi sayfasında okuyabilirsin.

İskilip KalesiKutay Çiçekci
İskilip Kalesi100 metrelik kayanın üstünde; içinde hâlâ ~30 evde yaşam süren kale.Kentin tam ortasında, yaklaşık 100 metre yükseklikteki yekpare kaya kütlesinin üstünde duran İskilip Kalesi, ilçenin binlerce yıllık hikâyesinin taş tanığıdır. ...Uzun anlatımı oku →
Kral Kaya MezarlarıMaderibeyza — Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
Kral Kaya MezarlarıKale eteklerinde, aslan kabartmalı Geç Helenistik-Roma dönemi anıt mezarları.Kale kayasının güney ve güneydoğu eteklerine oyulmuş altı anıt mezar, İskilip'in ayakta duran en somut antik kalıntılarıdır. Araştırmalarda A'dan F'ye harflenen...Uzun anlatımı oku →
Şeyh Yavsi Camii ve TürbesiEbussuud Efendi'nin babası adına yaptırdığı, ters T planlı 16. yüzyıl camisi.Kanuni Sultan Süleyman'ın büyük şeyhülislâmı Ebussuud Efendi'nin, babası Şeyh Muhyiddin Muhammed Yavsi adına 16. yüzyılda (bir kaynağa göre 1530'da) yaptırdığı ...Uzun anlatımı oku →
Ulu Camii1841'de yeniden inşa edilen, çinili mihraplı merkez camisi.Kale eteğindeki çarşı dokusunun içinde yükselen Ulu Camii, İskilip'in merkez camisidir. İlk yapının 'Kiçi Bey' tarafından yaptırıldığı kaydedilir; 1839'daki dep...Uzun anlatımı oku →
Tarihi ArastalarKutay Çiçekci
Tarihi ArastalarSemerciler, Ayakkabıcılar ve Leblebiciler arastaları — Ahiliğin yaşayan çarşısı.İskilip çarşısı, Anadolu'da giderek yok olan bir geleneğin — aynı zanaatın esnafını aynı sokakta toplayan arasta düzeninin — hâlâ yaşadığı ender yerlerdendir. Y...Uzun anlatımı oku →
Evlik Köyü — Akşemseddin CamiiFatih'in hocası Akşemseddin'in yaptırdığı çivisiz ahşap cami.İskilip merkezinin yaklaşık 35 kilometre kuzeyindeki Evlik köyü, Fatih Sultan Mehmet'in hocası Akşemseddin'in (1390-1459) hayatındaki İskilip sayfasıdır. Akşems...Uzun anlatımı oku →
Redif KışlasıII. Mahmud'un Redif Teşkilatı'ndan kalan taş kışla; bugün kültür mekânı.Meydan Mahallesi'ndeki Redif Kışlası, II. Mahmud'un kurduğu yedek ordu teşkilatının İskilip'teki karargâhıdır. Belediye kayıtlarına göre temeli 1890'da atılmış,...Uzun anlatımı oku →
Yivlik KayasıAlperx — Wikimedia Commons (kamu malı)
Yivlik KayasıKale karşısındaki heybetli kaya; dibinden çıkan suyun şifalı olduğuna inanılır.Kalenin karşısında yükselen Yivlik Kayası, adını yüzeyindeki doğal yivlerden ve halk ağzındaki 'Kara Yüllük' söyleyişinden alır. Kayanın dibinden çıkan suyun şi...Uzun anlatımı oku →
İskilipli Âlimler MüzesiTürkiye'de türünün ilk ve tek örneği: İskilip'ten yetişen âlimlerin müzesi.2017'de açılan İskilipli Âlimler Müzesi, Türkiye'de türünün ilk ve tek örneğidir: bir ilçenin yetiştirdiği âlimleri anlatmaya adanmış bir müze. Akşemseddin'den ...Uzun anlatımı oku →
Bedri Rahmi Eyüboğlu Kültür ve Sanat MüzesiRessam-şair Bedri Rahmi Eyüboğlu adına kurulan sanat müzesi.Belediyenin ressam ve şair Bedri Rahmi Eyüboğlu adına kurduğu müze, yerel ve ulusal sanat eserlerini bir arada sunar. Müzenin İskilip'teki kökleri Eyüboğlu aile...Uzun anlatımı oku →
VİDEO ARŞİVİ

İskilip'i Anlatanlar

Tarihçilerin, gezginlerin ve belgeselcilerin İskilip ziyaretleri ve konuşmaları.

Bu arşiv yeni açılıyor

İskilip'i anlatan bir belgesel, konferans ya da gezi videosu biliyorsan YouTube bağlantısını bize ulaştır; kaynağı ve konuşmacısıyla birlikte buraya ekleyelim.

Kaynakça

Bu sayfadaki kronoloji, açık kaynaklardan derlenen ve depoda docs/arastirma/tarih.md dosyasında tutulan araştırma raporuna dayanır. Çelişkili ve doğrulanamayan bilgiler raporda açıkça işaretlenmiştir; düzeltme önerileri için katkı verebilirsin.

  1. iskilip.gov.tr — https://www.iskilip.gov.tr/ilcemizin-tarihcesi
  2. tr.wikipedia.org — https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0skilip
  3. dergipark.org.tr — https://dergipark.org.tr/tr/pub/hid/article/1252028
  4. kulturportali.gov.tr — https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/corum/gezilecekyer/skilip-kaya-mezari
  5. iskilip.gov.tr — https://www.iskilip.gov.tr/kaya-mezarligi
  6. iskilip.bel.tr — https://www.iskilip.bel.tr/iskilip/iskilip-kalesi/
  7. iskilip.bel.tr — https://www.iskilip.bel.tr/iskilip/tarihi-arastalar/
  8. islamansiklopedisi.org.tr — https://islamansiklopedisi.org.tr/ebussuud-efendi
  9. islamansiklopedisi.org.tr — https://islamansiklopedisi.org.tr/seyh-yavsi
  10. islamansiklopedisi.org.tr — https://islamansiklopedisi.org.tr/habib-karamani
  11. iskilip.bel.tr — https://www.iskilip.bel.tr/iskilip/aksemseddin-hazretleri/
  12. tr.wikipedia.org — https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0skilipli_%C3%82t%C4%B1f_Hoca
  13. cumhuriyet.com.tr — https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/alev-coskun/iskilipli-atif-milli-mucadeleye-karsiydi-1811672
  14. nufusune.com — https://www.nufusune.com/iskilip-ilce-nufusu-corum
  15. iskilip.bel.tr — https://www.iskilip.bel.tr/iskilip/genel-tanitim/
  16. iskilip.gov.tr — https://www.iskilip.gov.tr/genel-bilgiler