Kale kayasının güney ve güneydoğu eteklerine oyulmuş altı anıt mezar, İskilip'in ayakta duran en somut antik kalıntılarıdır. Araştırmalarda A'dan F'ye harflenen mezarlar üzerine 2023'te yayımlanan akademik inceleme, yapıların Geç Helenistik-Roma dönemine ait olduğunu ortaya koymuştur: mezar odalarındaki kline (ölü sekisi) bölümleri, portiko düzeni ve dekoratif öğeler Roma mimarisinin izlerini taşır.
En görkemli örnek güneydoğudaki mezardır: iki sütunlu dikdörtgen bir girişin sütun başlıklarında aslan figürleri, üçgen alınlığında ise kanatlı aslan kabartmaları yer alır; kare planlı mezar odasında iki ölü sekisi bulunur. Bu oyuklar, Emevî ordularının kaleye 'Delikli Kale' adını vermesine de kaynaklık etmiştir.
Halk arasında ve bazı tanıtım metinlerinde bu yapılar 'Hitit' ya da 'Frig' mezarları olarak anılır; kimi turizm kaynakları MÖ 3.-5. yüzyıl tarihlerini verir. Platformumuz akademik tarihlendirmeyi esas alır. Mezarlar ilçe merkezinde, ziyarete açıktır; kale çıkışıyla birlikte tek rotada gezilebilir.
- dergipark.org.tr — https://dergipark.org.tr/tr/pub/hid/article/1252028
- kulturenvanteri.com — https://kulturenvanteri.com/en/yer/iskilip-kaya-mezarlari/
- iskilip.gov.tr — https://www.iskilip.gov.tr/kaya-mezarligi