Bölgeye yerleşimin MÖ 3000'lere, Hattilerin ve ardından Hititlerin Anadolu'ya geldiği çağlara kadar uzandığı çeşitli kaynaklarda belirtilir. İskila adıyla anılan yerleşimin, erken dönem Hatti uygarlığının kültür alanı içinde olduğu düşünülür. Ancak bu tarihlendirme kesinleşmiş kazı verisine değil, dolaylı değerlendirmelere dayanır; bu nedenle 'tahminî' olarak okunmalıdır.
Varsayımı destekleyen başlıca unsur coğrafyadır: Hitit İmparatorluğu'nun başkenti Hattuşa (bugünkü Boğazkale), İskilip'e eski ölçüyle 'iki saat' denilecek kadar yakındır. Başkente bu kadar yakın bir vadinin Hitit çağında boş kalmadığı düşünülür.
Kentin adının kökeni de bu eski katmanlarla ilişkilendirilir. En yaygın görüş, İskilip adının Yunan sağlık tanrısı Asklepios'tan geldiğidir; Kanuni Sultan Süleyman sonrası Batı kaynaklarında kent 'Esculape' (Eskülap) adıyla anılmıştır. Tarih boyunca İskila, Blocium/Bloacium, Iskelib ve İmad (Direklibel) adları da kullanılmıştır. Yerel kaynaklarda sözcüğün Gılgamış Destanı'ndaki 'iškila-bi' biçimine dayandığı iddiası da aktarılır; ancak bu iddianın akademik teyidi yoktur. 2023 tarihli akademik bir çalışma, kent için önerilen antik ad eşleştirmelerinin kesin olmadığını ve İskilip'in antik adının bilinmediğini vurgular.
- iskilip.gov.tr — https://www.iskilip.gov.tr/ilcemizin-tarihcesi
- tr.wikipedia.org — https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0skilip
- dergipark.org.tr — https://dergipark.org.tr/tr/pub/hid/article/1252028