İskilip Mil Taşı

İskilip’te çarşı içindeki parka gidenler orada çimenler üzerine dikilmiş iki tane anıt taş olduğunu görürler. Romalılar zamanından günümüze kalan bu taşlardan silindir şeklinde olup üzerinde eski Roma yazısı ve diliyle (Latince) yazılar bulunanı arkeolojik kayıtlarda “İskilip Mil Taşı” olarak geçer. İskilip çok eski bir tarihe sahiptir. Şehir içinde bile hangi devirden kaldığı kesin olarak bilinmeyen kalemiz gibi, kale dibinde kaya içine oyularak yapılmış (bir tanesinin üstünde kabartma figürler bulunan) kral mezarlarımız gibi çok değerli tarihi eserlerimiz mevcuttur. Ancak; bunların üzerinde herhangi bir yazıt bulunmadığından hangi devirden kaldıkları kesin olarak bilinememekte ve bu yüzden İskilip tarihinin aydınlatılmasında zorluklarla karşılaşılmaktadır. Şehir parkında dikili Roma İmparatorluğu zamanından kalma mil taşı ise üzerinde yazı bulunması dolayısıyla İskilip Tarihi açısından istisna olup ayrı bir öneme sahiptir. Mil Taşı (Miliaria) Nedir? Romalılar özellikle askeri ihtiyaçları için hâkim oldukları ülkelerde o zamanki atların ve arabaların geçebileceği, yağmurdan ve kardan etkilenmeyen düzgün yollar yapmışlar ve bu yollarla önemli şehirleri birbirine bağlamışlardır. Bu yollarda önemli noktalara yolla ilgili bilgi veren taş sütunlar dikilirdi. Mil taşı dediğimiz bu taşları yerinden sökenler şiddetle cezalandırılırdı. Romalılar bu taşlara “Miliaria” adını verirlerdi. Miliarialarda başlıca şu özellikler bulunurdu: 1- Taş üzerinde ithaf edilen kişinin unvanı İMPARATOR’un kısaltması olan IMP ya da IMPER şeklinde yazılırdı. 2-Daha sonra İmparator’un adı ve varsa diğer unvanları; 3- İthaf edilen kişinin adından sonra, ailesinin soy ve silsile adı; 4-Sütunun kim tarafından ve niçin dikildiği, kimin tarafından yazıldığı; 5- Bir sonraki önemli yerleşim yerinin uzaklığı yazılırdı; bu uzaklık o zaman kullanılan uzaklık ölçüsü olan MİL üzerinden gösterilirdi. İskilip Mil Taşı’nın Latince Okunuşu: İskilip Mil Taşı üzerindeki yazıların şehrimizin Romalılar zamanı ile ilgili son derece kıymetli bir belge niteliğinde olduğunun bilinciyle taş üzerinde neler yazılı olduğunu merak ediyordum. Araştırma yaptığım kütüphanelerde ve internette taşta yazılı olanlarla ilgili güvenilir bir kaynak da bulamıyordum. Önce taştaki yazıları kendim okumaya çalıştım ve çektiğim fotoğraflardan bazı kelimeleri tespit ettim; ancak yazıtın tam olarak çözülmesi için bu yeterli değildi. Taş üzerindeki harflerden bazıları -aradan geçen en az iki bin yılın etkisiyle- silindiğinden okunmasında zorluk çekilmekteydi bazıları da hiç okunamıyordu. Görüştüğüm arkeologlar ve müze müdürleri ise taşın mutlaka daha önce uzmanlarca okunmuş olabileceğini söylüyorlardı. Araştırmalarıma İnternet üzerinden devam ettim ve İskilip Mil Taşı’nın Latince olarak okunmuş metnini sonunda bulabildim. Taş üzerinde yazılı metin: MP NERVA CAES AUG PONTİF MAX TRIB POTEST COS III P.P. RESTITIUT PER POMPONIUM BASSUM LEG AUG PRO PR MIL-P-LXXX Latince metni Türkçeye tercüme etmek de ayrı bir uzmanlık işiydi. Latince bilmek yanında arkeolog olmak da gerekiyordu. Antalya Arkeoloji Müzesi Müdürü Mustafa Demirel’e durumu anlattım. Mustafa Beyin ilgisiyle metnin Türkçe tercümesi birkaç gün içinde elime geçti. Mil Taşındaki Yazıların Türkçeye Çevrilmiş Şekli: Baş rahip (pontifex maximus), Halkın yet _İskilip.com arşivi — köşe yazısı_ _Kaynak: İskilip.com arşivi (2014)_

2 yanıt