Avizeden

Avize’den “Hiciv, hiciv olalı, özgürlüğün öz malı Hiciv san’atı varken dalkavuk olmamalı” H. Rıfat ARINCI Merhabalar efendim, Yine uzun bir aradan sonra, 1970’li yıllara ait bir şiir kitabı ve kitaptan seçtiğim dizelerle bir büyük hemşerimizi Halil Rıfat ARINCI’YI anlatmaya çalışacağım sizlere, tabii dilim döndüğünce… Rıfat ARINCI’yı ve yakın tarihimizin en önemli dönemini (Kurtuluş Mücadelesi, öncesi ve sonrası) hicvetiği eseri AVİZE’yi biraz olsun tanımadan önce bu eseri doğuran kültürel altyapıyı; ARINCI’nın dünyaya geldiği İskelib’i kısaca bir tartışmak gerekir bence… Efendim, dönem Osmanlı başkentinin Batı’ya bakıp adına modernlik denilen dönüşümü bünyesinde gerçekleştirmeye çalıştığı 19. yüzyıl sonlarıdır. Her ne kadar, bu zaman Osmanlı tarihinde çeşitli modernleşme denemeleri, yanlılar ve karşı çıkanlar, Bab-ı Ali ve Orduda fikir ayrılıkları, isyanlar gibi unsurlarla anılsa da; İskilip tarihinde Cehri ve getirdiği refah; Anadolu’da gayrimüslim tüccarlar karşısında İskilipli tüccarların üstünlük kazanmaya başlaması, ileriki dönemde tüccar sınıfın çocuklarını eğitim için büyük şehirlere yollaması (ayrıntılı bilgi için, yazarın Cehri, Mehri, Bağ adlı yazısına bakınız.) gibi değişimler yaratmıştır. İşte bu değişim sonucu memleketin köklü ailelerinden bir olan Tahirefendizadeler’den (Halil Rıfat Türkbeyler olarak bahseder, Avize, 1970, s.20)1880’li yıllarda dünyaya gelen; Ankara ve İstanbul’da eğitim alan bir gençtir Halil Rıfat. İskilip tarihinin bu dönemi bir nevi aileler tarihidir aslında. Ağırlığı tüccar ve sanatkar olan aileler, bunlar etrafında gelişen günlük olaylar ve zamanın getirdiği değişimle gelen dönüşümler geçmiş kent kültürünü bu gün içinde yaşadığımız biçimine büründürmüştür. Bu ailelere zamanla memleketin köklü aileleri adı verilecek; onların günlük yaşamları, sanatları yerel söylenceler, atasözleri yaratacaktır. (…Niye Abidoğon gazı gibi boynunu büküyon… Hacıvahap’ın fesi, Sadık Kavas’ın sesi, Ahmatcanın kesi, Öbekcoğon mesi gibi… Bunlarda eksiklerim yanlışlarım olabilir, notlarımdan uzak olduğumdan aklımda olanları yazdım yanlışsa lütfen birileri düzeltsin…). Yine, bu dönemde memleket belli sanatlarda ve belli ürünlerde adını duyurmuştur Osmanlı coğrafyasında (Kundura, ceviz, cehri vb…). Tahirefendizadelerin memleketin köklü aileleri içerisinde tarihi kayıtlar açısından farklı bir yeri vardır. Zira, dönemin tarih kayıtları arasında çeşitli vesilelerle (Celali isyanları bastıran bir komutan, Sultan Reşat’a bir rüyası hakkında mektup yazan bir tüccar…ayrıntı için Saraya Gönderilen Mektup yazısına bakınız…) bu ailenin adı geçer. Dolayısıyla Halil Rıfat sadece İskilip kültürüne değil aynı zamanda başkent ve memleket ahvaline de yakın bir kültür ocağında yetişir. Önce Şeceremiz ve Kütük adlı şiirlerinde kendini ve neslini şöyle anlatır (Avize, 1970, ss.4, 20): Büyükbabam olur Ebubekir Nabi, Pederimiz olur Mehmet Tahir, Soyumuz Selçuklu bir Türk Bey’e tabi, Şeceremiz böyle tarih ile zahir. _Kaynak: İskilip.com arşivi (2010)_

3 yanıt