Son devir tefsir âlimi ve şair.

ŞAHİN, Kamil, “Serbestzade Ahmed Hamdi Efendi (1864–1939)”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. II, İstanbul 1989, s. 72-73. AHMED HAMDİ, Serbestzade Son devir tefsir âlimi ve şair. İskilip Ulaştepe mahallesinde doğdu. Babası Serbestzade Hasan Efendi'dir. İlk öğrenimine İskilip Hacı Nuh Mektebi'nde başladı. Rüştiyeyi de aynı yerde bitirdi. Daha sonra İskilip Tabakhane Medresesi'ne devam etti. Bundan sonraki öğrenimini Kastamonu'da sürdürdü. Hocası Ballıklızade Ahmed Mahir Efendi'den icazet aldı. İlk resmî görevi İskilip belediyesi memurluğudur. Daha sonra Kastamonu, İskilip, Araç ve Taşköprü'de aşar memurluğu yaptı. 1890–1891 yılları arasında Safranbolu ve Tosya'da mal müdürü, 1895'te de Bolu ve çevresinde belediye müfettişi olarak çalıştı. Bundan sonra sırasıyla Boyabat mal müdürlüğü, Hakkâri ve Van muhasebe müdürlüğü görevlerini yürüttü. Bir ara Manastır vilayeti muhasebeciliği ve İşkodra vilayeti defterdarlığı yaptı. 1906 yılında Trabzon defterdarlığına tayin edildi. Bu görevi yürütürken bir süre valiliğe de vekâlet etti. Bu vekâleti sırasında Trabzon Serasi Matbaası'nda Mansur Beyruti mahlasıyla neşrettiği Hicivname, dönemin bazı ileri gelenlerini rahatsız edince, kendisini teftişe gidenleri zehirli kahve içirerek öldürdüğü rivayet edilen Hicaz valisini teftiş etmek üzere oraya gönderildi. Daha önce bu rivayeti duyan ve Hicaz'a niçin gönderildiğini bilen Ahmed Hamdi Efendi, vali ile iyi münasebetler kurarak görevini tamamladı. Hicaz dönüşünde Konya defterdarlığına tayin edildi (1907). Bu görevde iken emekliye ayrılarak memleketi olan İskilip'e döndü. Emekliliği sırasında bir müddet Süleymaniye ve Fatih medreselerinde tefsir ve fıkıh dersleri okuttu. İstiklal Savaşı sırasında tekrar memuriyet hayatına döndü ve Ganaim-i Harbiyye Komisyonu reisliğine tayin edildi. Savaştan sonra Konya Tasfiye Komisyonu reisliğine getirilen Ahmed Hamdi Efendi, maliye teftiş grup başkanı sıfatıyla Gümüşhane'de görev yaparken yaş haddinden ikinci defa emekli oldu (1926). 2 Mayıs 1939'da İskilip'te vefat etti. Memuriyetindeki başarılı çalışmaları dolayısıyla Osmanlı döneminde kendisine üçüncü rütbeden Mecîdî nişanı verilmiş (1907) ve Sultan II. Abdülhamid'in özel iltifatlarına mazhar olmuştur. Ahmed Hamdi Efendi aynı zamanda şairdi. Hamdi, Mansur Beyruti mahlaslarıyla şiirler yazmış ve şiirlerini bir divanda toplamıştır. Bazı şiirleri ise 1935 yılında Çorum Gazetesi'nde yayımlanmıştır. Arapça, Farsça ve Fransızca bilen Ahmed Hamdi Efendi, tefsir ve edebiyat sahasındaki çalışmalarıyla tanınmıştır. Eserleri: 1.Tercüman-ı Kur'an Tefsîr-i Kadı Beyzavî. Beyzavî tefsirinin şerh ve tercümesi mahiyetinde yedi ciltten oluşan ve oğlu Süreyya Serbestin özel kütüphanesinde yazma halinde bulunan bu eserin ilk üç cildi (En'am süresi'nin sonuna kadar) temize çekilmiş, diğer ciltleri ise müsvedde halindedir. Eserin sonunda müellifin otobiyografisi de yer almaktadır. 2. İlm-i Kelamdan Akaid-i Adudiyye Şerhi Celal Tercümesi. Adudüddin el-İci’nin el- Aka’id'inin metnine Celaleddin ed-Devvanî tarafından yapılmış şerhin tercümesi olan bu eser, Fetvahane'de bir komisyon tarafından tetkik ettirildikten sonra yayımlanmıştır (Trabzon l3l0). 3. Dîvan-ı Ahmed Hamdi. Mansur Beyrütî mahlasıyla yazıp neşrettiği (Trabzon l906) Hicivnamesi ile birlikte seksen dört varaktan oluşan bu divanın yazma nüshası müellifin özel kütüphanesinde bulunmaktadır. 4. Diplomasiden Hikmet'i Siyasiyye (İstanbul 1328), Edep Matbaası'nda yayımlanan bu eser 341 sayfadır. 5. Seyahatname-i Ahmed Hamdi. Seyahat hatıralarını, yolculukları sırasında başından geçen olayları anlattığı bu eser de özel kütüphanesinde yazma halinde mevcuttur. 6. Şerhu duayı ricali'l-gayb. Yetmiş üç risaleden meydana gelen 166 varaklık bir mecmuadır. 7. el-Kevakibü'd-dürriyye fî usüli'l-cifriyye. Cifr ilmine dair olan bu eser de yazma halinde özel kütüphanesindedir. Müellifin özel kütüphanesinde yazma nüshaları bulunan diğer eserleri ise şunlardır: Rehber-i Vusul ila ilmi'1-usul; Amelî ve Nazarî Ta'lîm-i Lisan-ı Arabî; İlm-i Adabdan Mir'at'ı Münazara; Mutavvel Üzerine Ta'lîkat; İnsan Öldükten Sonraki Ahvaline Dair Tetkîkat-ı Felsefiyye. BİBLİYOGRAFYA: Serbestzade Ahmed Hamdi Efendi'nin Sicil Öz _Kaynak: İskilip.com arşivi (2009)_

2 yanıt