Osmanlı Alimi İSKİLİBİ

İSKİLİBİ (ö. 1199/1785) Osmanlı âlimi. İskilip'te doğdu. Adı Yusuf, babasının adı Osman olup ayrıca Halîmî nisbesiyle anılmıştır. İstanbul'a yerleşerek Süleymaniye ve Fatih camilerinde vaiz ve dersiam olarak görev yaptığı, Cemaziyülevvel 1199’da (Mart 1785) vefat ettiği ve Topkapı'da metfun bulunduğu dışında hayatı hakkında bilgi yoktur. Eserlerinin incelenmesinden Arap dili, mantık, tefsir ve hadis başta olmak üzere aklî ve naklî ilimlerde iyi yetişmiş bir âlim olduğu anlaşılan İskilibî, bir müfessir olarak âyetleri yorumlarken sadece nakle dayanmakla kalmamış, o dönemde hâkim olan ilmî ve felsefî birikimden faydalanmış, aklî ve naklî ilimleri birlikte ele almıştır. Eserleri: 1. el-Mevhibetü'l-İlâhiyye ve'l-'Atiyyetü's-Sübhaniyye. Müellifin en hacimli eseri olup Zilzâl sûresinden Nâs sûresine kadar olan on beş kısa sûrenin geniş tefsiridir. Pek çok rivayetin yanı sıra yer yer dil, mantık, kelâm ve tasavvufla ilgili tartışmaları da ihtiva eden eserin bir nüshası Râgıb Paşa Kütüphanesi'nde kayıtlıdır (nr. 198). 2. Netâ'icü'l-Efkâr ve Zevâhirü'l-Ezhâr. Birçok muteber eserin incelenmesi suretiyle telif edildiği için bu adın verildiği belirtilen (vr 97/b) çalışma Bakara sûresinin 284. âyetinin tefsirine dairdir. Âyetle ilgili olarak Beyzâvi’nin Envârü't-Tenzil’inden yapılan iktibasla başlayan risalede müellifin dille ve özellikle insan nefsiyle ilgili felsefî birikiminin değerlendirildiği görülmektedir. Eserin Süleymaniye (Esat Efendi, nr. 3667, vr. 95-104) ve Köprülü (Mehmet Âsim. nr. 279) kütüphanelerinde iki nüshası mevcut olup Köprülü nüshasındaki adı Neticetü’1-Fiker şeklindedir. 3. Lisânü'1-Mantık fî Maarifi'n-Nutk. Müellif bu çalışmasında Esîrüddin el-Ebherî'nin mantığa dair İsâğücî adlı eserini şerh ederek Türkçe'ye çevirmiştir. Eserin Köprülü Kütüphanesi'nde (Mehmet Asım, nr. 279. vr. 7-21) ve Millî Kütüphane’de (Mikrofilm Arşivi |A|. nr. 1629/1) nüshaları bulunmakt _Kaynak: İskilip.com arşivi (2009)_

2 yanıt